تصویرگری در نشر کشور مظلوم مانده/ امنیت روانی کودکان اوجب واجبات است

0

به نقل از گیگر:

یک تصویرگر کتاب‌های کودک گفت: متاسفانه جایگاه تصویرگری در صنعت نشر حداقل در کشور ما بسیار مظلوم و مفغول مانده تا جایی که حقوق اولیه این صنف نادیده گرفته می‌شود.

 به گزارش سینماخبر، این بار هم به سراغ یکی دیگر از تصویرگران حوزه کودک رفتیم تا حرف‌هایش را بشنویم و از بالا و پایین‌های این حوزه برایمان بگوید.

مهشید دارابی کارشناس ارشد تصویرگری از دانشگاه هنر است که در مراکز علمی کاربردی به تدریس این رشته می‌پردازد و در گروه‌های هنری مختلفی عضویت دارد و توانسته عناوین متفاوتی در جشنواره‌های هنری کسب کند که منتخب نمایشگاه پوستر ونیز تتریو در ایتالیا (2011) یکی از آن عناوین است.

او پیرامون امنیت روانی کودکان و نوجوانان در تصویرگری صحبت کرده و از اینکه تصویرگران به رسمیت شناخته نمی‌شوند نیز سخن گفت. او به مباحث صنفی این حوزه نیز اشاره کرد و سهم تصویرگری در جوایز ادبی کودکان را نیز ناعادلانه عنوان کرد.

گفت‌وگوی فارس با وی را بخوانید:

 

*شوربختانه در عرف غالب کتاب تصویرگری شده را به نویسنده مربوط می‌دانند

 

فارس: برای خلق تصویرهای کتاب‌هایی که به شما سپرده می‌شود به خصوص در حوزه کودک به چه مولفه‌هایی توجه دارید؟ نقش نویسنده در خلق یک تصویر چه میزان است؟ یعنی نویسنده به شما به عنوان تصویرگر نظر می‌دهد؟

دارابی: تصویرگری مختص گروه سنی کودکان، بهره‌جستن از تصویر است در بیان مفاهیم داستان مکتوب یا حتی تصویر صرف بدون هیچ گونه مطلب مکتوبی به اقتضای گروه سنی متفاوت می‌شود! شور بختانه عرف غالب بر این تفکر است که کتاب تصویرگری شده را مربوط به نویسنده می‌دانند یا می‌شناسند و کار تصویرگر را فعالیتی جنبی و درجه دو به حساب می‌آورند! حال شما تصور کنید کتاب در گروه سنی مذکور تولید شود بدون تصویر، آیا مخاطب هدف تمایلی به این محصولات نشان می‌دهد؟! قطعا پاسخ منفی‌ست! به همین منظور رسالتی که بر عهده تصویر گر است شاید کمتر از مولف اول یعنی نویسنده نباشد!

 

 

شاید به جا باشد از تصویرگر به عنوان مولف دوم نام برده شود و اما «دوم» نه به دلیل اینکه کار این صنف از اهمیت کمتری برخوردار است، بلکه به این علت است که داستانی به قلم نویسنده خلق شده! ایشان را در این فرآیند تولید مقدم می‌دانیم و سپس توسط تصویرگر بازنمایی خلاقانه با نگرشی نو شده! البته این مهم در مورد کتاب هایی صادق است که تصویرگر صاحب سبک و نگرش خاص خود بوده است و چون بر خورد اولیه و برداشت اول سهم تصویر است شاید مسئولیت این دسته سنگین‌تر و سخت‌تر باشد، چون کودک ابتدا با تصویر ارتباط می‌گیرد. حتی در گروه سنی بالاتر هم تصویر می‌تواند اثر شگرفی جدای از متن داشته باشد، چنانکه شما را ارجاع می‌دهم به آثار مکتوب و منقوش پیشینیانمان از جمله شاهنامه‌های نفیس و دیوان‌های فاخر که علاوه بر غنای کلامی از غنای تصویری با نگاه ویژه هر دو صنف به موضوع بر خوردار است، آیا می‌توانیم بگوییم نگاره‌های شاهنامه بایسنقری یا شاه طهماسب ارزش درجه دویی نسب به اشعار فردوسی دارند بلکه این مقایسه‌ای مع الفارق است و هر کدام در جایگاه خود ارزشمند هستند!

فارس: به نظر شما در تصویرگری کتاب کودک به منظور افزایش دریافت کودک از محتوای یک کتاب چه گزینه‌هایی باید رعایت شود؟

دارابی: در تصویرگری کتاب کودک به منظور افزایش دریافت کودک از محتوا همانطور که قبلا گفته شد بنا برگروه سنی باید مختصات کار را در نظر داشت هر گروهی الزامات مربوط به خود را می‌طلبد اگر بگوییم تصویر شکل دادن مجدد به هر پدیده عینی و ذهنی است که در جهان وجود دارد آیا این بدان معناست که عینیت صرف عاری از هرگونه خیال پردازی و خلاقیت را باید به تصویر کشید؟! در این صورت ما به مولف بودن تصویر کمک نکرده‌ایم و امکان تقویت ادراکات ذهنی و حسی و خلاقه کودک را محدود ساخته‌ایم! در واقع بسترنگاه خطی، یک سویه و تک بعدی را برای کودکانمان فراهم کرده‌ایم که جای بسی تاسف است!

 

 

 

*امنیت روانی کودکان از اوج واجبات است

 

فارس: با توجه به اهمیت امنیت روانی و ذهنی کودکان و نوجوانان چه میزان باید در تصویرسازی دقت شود تا تصاویر این امنیت و آرامش را بر هم نزند و آیا خرج کردن این حساسیت ضروری است؟

دارابی: و اما در مورد امنیت روانی و ذهنی کودکان که مبحثی بسیار در خور توجه است و باید گفت از اوجب واجبات است. این مبحث در دو مقوله جداگانه قابل بررسی است اول اینکه محتوای متنی و تصویری باید به لحاظ روانشناختی از استانداردهای لازم برای گروه سنی هدف برخوردار باشد و این مهم نشان از مسولیت خطیر تولید محتوا دارد هم متنی و هم تصویری! و اما مقوله دیگر این است که کودک در قید هراس و اضطراب پاره یا خراب شدن کتاب قرار نگیرد! محصول تولید شده نه آنقدر نفیس و گران باشد که کودک از استفاده مداوم و سهل منع شود! و یا در نهایت اگر اتفاقی برای کتاب افتاد باعث ناراحتی و اندوه کودک و والدینش شود و نه آنقدر از سطح نازل مواد تولید شده باشد که خیلی زود آسیب ببیند. باید در یک حد قابل قبول با استحکامی در خور استفاده کودکان باشد تا از این جهت امنیت روانی کودک مشوش نگردد.

فارس: تفاوت‌های تصویرگری کتاب کودک و بزرگسال در چیست؟ و آیا مفهومی به نام تصویرگری کتاب بزرگسال وجود دارد و مصطلح است؟

دارابی: تفاوت تصویرگری کتاب کودک با بزرگسال در این است که در کتاب‌های کودک بار انتقال مفاهیم بیشتر بر گُرده تصویر است، برای همین دقت بیشتری را هم به لحاظ روانی و هم به لحاظ پرورش خلاقیت در کودکان بر عهده دارد. اما در مورد تصویرگری بزرگسالان اگه منظور نوجوانان باشد در دوره معاصر بیشتر مربوط به کتاب‌های کمیک است که از صنعت نرم افزاری در این راستا بسیار بهره برداری شده است و شاید در دنیای تصویری امروز بیشتر جذابیت بصری صرف دارد تا بار محتوایی و معنایی خاص.

 

 

فارس: استفاده از نمادها و المان‌های گوناگون برای ایجاد جذابیت در تصاویر نکته قابل توجه و مهمی است. چه میزان از این قبیل المان‌ها کمک می‌گیرید؟

دارابی: بنده به لحاظ سبک و تکنیکی که دارم بسیار از المان‌ها و موتیف‌های (ریزنقش) ایرانی یا حتی غیر ایرانی و به طور کلی شرقی استفاده می‌کنم، اما اگر هم ایرانی نباشد در نهایت باز نمایی که از آن ترسیم می‌شود بیانگر یک فضای ایرانی است و بیشتر با تاسی به نگاره‌ها و نقوش رویکردی نوین در اجرا و ترکیب بندی را به تصویر می‌کشم.

 

*در خروجی آثارم هیچی نقشی نداشته‌ام

 

فارس: یکی از نکات مهم در تصویرگری خروجی اثر است. یعنی بعد از اینکه یک کار تولید شد خروجی آن که به صورت چاپی است باید از کیفیت خوبی برخودار باشد تا جذابیت لازم را ایجاد کند. شما به عنوان تصویرگر یک کتاب در مرحله خروجی گرفتن نقشی دارید؟

دارابی: در تجربه‌هایی که پس از تولید کتاب یا تقویمی که از آثارم چاپ شده، باید بگویم متاسفانه باعث بی رغبتی بنده برای به مرحله چاپ رساندن کارهایم شد چون به نظرم رنگ‌ها از کیفیت لازم بر خوردار نبودند و بعضا گرافیک ابداعی صفحه آرا خوشایندم نبوده است و من در خروجی آثار هیچ نقشی نداشتم.

فارس: بازخوردی از میزان  ارتباط مخاطب با آثارتان داشته‌اید؟ و به طور کلی مخاطب ایرانی چه میزان با آثار ایرانی ارتباط بر قرار می‌کند؟

دارابی: همانطور که مطلع هستید به دلیل نوع تصویرگری که دارم کتاب‌های زیادی از اینجانب تولید نشده تا باز خورد مخاطبان را ارزیابی کنم اما استقبال مخاطبان را در نمایشگاه‌های موضوعی که به صورت گروهی داشتم در مقایسه با همکارانم به واسطه جزییات پردازی نوینی که در کارهایم دارم بسیار دیده‌ام از جمله در کارگاهی که در نمایشگاه کتاب مسکو برگزار شد نه تنها مخاطبان ایرانی بلکه خارجی‌ها هم استقبال کردند به گونه‌ای که یک بازدید کننده روسی با علاقه و اصرار آن اثر را خریداری کرد.

 

 

فارس: امروز وضعیت تصویرگری کتب کودک را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

دارابی: امروز وضعیت تصویرگری در ایران به نظرم روی مرزی قرار دارد، نگاه هنری و جشنواره‌ای و نگاه بازار پسند که اغلب تولیدات نرم افزاریست البته نه در حد اعلای آن بلکه در حد کلیشه‌های رایج. تلفیق موفق و خلاقانه هر دو بخش می‌تواند راهگشا باشد، نه هنری و جشنواره‌ای صرف که مخاطب عمومی اندک دارد و نه صرفا بازارپسند که علی رغم جذابیت تصویری برای ذهن خلاق کودکان مضر است.

 

*تصویرگری در نشر کشور مظلوم مانده است

 

فارس: یکی از مسائل مهم در بحث حوزه کودک و نوجوان و به طور کلی نشر، حمایت از پدیدآورندگان است. سهم تصویر‌گران از این حمایت‌ها چه میزان است؟

دارابی: متاسفانه جایگاه تصویرگری در صنعت نشر حداقل در کشور ما بسیار مظلوم و مفغول مانده تا جایی که حقوق اولیه این صنف نادیده گرفته می‌شود و با عقد قراردادهای نا عادلانه و غیر منطقی تصویرگر را از حقوق مبرهن آن ساقط می‌کنند و در قبال زمان و انرژی که تصویرگر صرف خلق تصویر می‌کند نمی‌تواند از این طریق امور اولیه خود را گذران کند.

فارس: جوایز ادبی حوزه کودک و نوجوان که در کشور برگزار می‌شود چه اندازه به حوزه تصویرگری توجه نشان می‌دهند؟

دارابی: جوایز ادبی در حوزه تصویرگری بعضا به این مسئله توجه نشان داده‌اند اما در نهایت گزینش‌ها خیلی روی اصول و عادلانه نبوده است.

منبع:فارس

 

پاسخ دهید